Zamknięte użycie GMO
Organem odpowiedzialnym za zamknięte użycie GMO jest Minister Środowiska.
Zamknięte użyciu GMO - rozumie się przez to każde działanie polegające na modyfikacji genetycznej organizmów lub hodowaniu, przechowywaniu, transportowaniu, niszczeniu, usuwaniu lub wykorzystywaniu GMO w jakikolwiek inny sposób, podczas którego są stosowane zabezpieczenia, w szczególności w postaci zamkniętej instalacji, pomieszczenia lub innej fizycznej bariery, w celu efektywnego ograniczenia kontaktu GMO z ludźmi i środowiskiem
Zamknięte użycie GMO wymaga zgody Ministra ds. środowiska, wydawanej na wniosek
zainteresowanego użytkownika GMO. Wniosek wraz z towarzyszącą dokumentacją
składany jest do Ministra Środowiska. Wzór wniosku stanowi załącznik nr 1 do
rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 czerwca 2002 roku w sprawie
określenia wzorów wniosków dotyczących zgód i zezwoleń na działania w zakresie
organizmów genetycznie zmodyfikowanych (Dz. U. Nr 87, poz. 797).
Złożony wniosek zostaje zarejestrowany zgodnie z instrukcją kancelaryjną
obowiązującą w Ministerstwie i sprawdzony pod względem formalnym przez jednostkę
merytoryczną ds. GMO. Sprawdzane są następujące elementy:
- informacje o użytkowniku GMO, w tym jego nazwę siedzibę lub imię ,nazwisko i
adres, oraz imię i nazwisko osoby bezpośrednio odpowiedzialnej za planowane
zamknięte użycie GMO,
- informacje o planowanym działaniu, w tym charakterystykę GMO lub kombinacji
GMO,
- wykorzystywane organizmy biorcy, dawcy, oraz stosowany system nośnika,
- źródło i planowaną funkcje materiału genetycznego używanego przy modyfikacji,
- cechy identyfikujące GMO,
- informacje o planowanych poziomach i rodzajach zabezpieczeń,
- informacje o środkach bezpieczeństwa pracy z GMO,
- informacje o planowanym sposobie postępowania z odpadami zawierającymi GMO,
- dokumentację oceny zagrożeń,
- plan
postępowania na wypadek awarii.
Dokumentacja oceny
zagrożenia:
Ocenę zagrożeń należy
przeprowadzić w sposób poddający się weryfikacji na podstawie dostępnych danych
naukowo-technicznych biorąc pod uwagę zagrożenia bezpośrednie i pośrednie, które
mogą wystąpić zarówno w krótkim jak i dłuższym okresie, zgodnie z wytycznymi
zawartymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 8 lipca 2002 roku w
sprawie określenia szczegółowego sposobu przeprowadzenia oceny zagrożeń dla
zdrowia ludzi i środowiska w związku z podjęciem działań polegających na
zamkniętym użyciu GMO, zamierzonym uwolnieniu GMO do środowiska, w tym
wprowadzeniu do obrotu produktów GMO oraz wymagań jakie powinna spełniać
dokumentacja zawierająca ustalenia takiej oceny (Dz. U. Nr 107, poz.944).
Dokumentacja oceny zagrożenia składa się z:
- oceny zagrożenia dla zdrowia ludzi i środowiska i wniosków z niej
wynikających, wraz z odnośnikami do informacji zawartymi we wniosku odnoście
wydania zgody,
- opisu wykorzystanych metod do przygotowania oceny zagrożenia dla zdrowia ludzi
i środowiska.
W przypadku działań polegających na zamkniętym użyciu GMO należy przedłożyć
wynik ostatecznej klasyfikacji GMO do poszczególnej kategorii zagrożenia oraz
opis warunków hermetycznych wymaganych dla danej kategorii ze szczególnym
uwzględnieniem zagadnień dotyczących postępowania z odpadami.
Plan postępowania na
wypadek awarii:
Plan postępowania na wypadek awarii powinien być zgodny z kategorią działania i
zawierać w szczególności informacje o środkach bezpieczeństwa, które osoby
narażone na zagrożenie powinny zastosować na wypadek awarii oraz informacje o
sposobach przeciwdziałania skutkom niekontrolowanego rozprzestrzeniania się GMO
w tym informacje o działaniach, które powinny być podjęte przez służby
ratownicze.
Użytkownik GMO przekazuje plan postępowania na wypadek awarii organom właściwej
gminy. Organy te w terminie siedmiu dni od daty otrzymania planu, podają go do
publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty oraz udostępniają do wglądu w
siedzibie gminy. W przypadku zamkniętego życia GMO zaliczonego do III lub IV
kategorii zagrożenia użytkownik GMO ma obowiązek uzgodnienia planu postępowania
z właściwym miejscowo wojewodą. Wojewoda zgłasza w drodze decyzji
administracyjnej zastrzeżenia do planu postępowania lub potwierdza ich brak w
terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku.
Plan postępowania na wypadek awarii musi by dostępny w miejscu wykonywania
operacji zamkniętego użycia.
Ponadto sprawdzona zostaje ocena zagrożenia, która powinna być przygotowana
zgodnie z art. 6,7,8 ustawy o GMO oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska w
sprawie szczegółowego sposobu przeprowadzenia oceny zagrożeń dla zdrowia ludzi i
środowiska.
Po sprawdzeniu wniosku pod względem formalnym zostaje on przekazany do
zaopiniowania Komisji ds. GMO.
Komisja ocenia pod względem naukowym informacje podane we wniosku.
Komisja dokonuje weryfikacji oceny zagrożenia związanej z zamkniętym użyciem GMO
biorąc pod uwagę potencjalne zagrożenia dla zdrowia ludzi i środowiska jakie
niesie za sobą zastosowanie danego GMO. Przed wydaniem opinii Komisja może
zażądać dodatkowych informacji lub zalecić wykonanie ekspertyz.
Komisja ds. GMO przekazuje Ministrowi Środowiska swoją opinię w formie uchwały,
którą podejmuje w drodze głosowania. Uchwały Komisji podejmowane są większością
głosów.
Zgodnie z art. 24 ustawy o GMO zgodę wydaje się w terminie nie przekraczającym
trzech miesięcy od dnia otrzymania wniosku. Bieg terminu wstrzymuje się na czas
oczekiwania na uzupełnienie wniosku lub przedłożenie dodatkowych informacji.
W postępowaniu, którego przedmiotem jest wydanie zgody na zamknięte użycie GMO
przewiduje się udział społeczeństwa. Udział ten regulują przepisy o udziale
społeczeństwa w postępowaniu o ochronie środowiska. Zgodnie z art. 24 ust. 1a w
przypadku udziału społeczeństwa w postępowaniu, termin wydania zgody na
zamknięte użycie przedłuża się o okres konsultacji nie więcej jednak niż 30 dni.
Zgodę wydaje się na czas określony, nie dłuższy niż pięć lat, po stwierdzeniu,
że zostały spełnione wymagane prawem warunki dokonania zamkniętego użycia GMO.
Przed wydaniem zgody można dokonać kontrolnego sprawdzenia faktów podanych we wniosku.
Można wezwać, w razie potrzeby, wnioskodawcę do uzupełnienia w wyznaczonym
terminie, brakującej dokumentacji stwierdzającej, że spełnia on warunki
określone przepisami prawa, wymagane do dokonania zamkniętego użycia GMO.
Można zażądać od wnioskodawcy przedłożenia dodatkowych informacji niezbędnych
dla wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, w tym opinii laboratorium
referencyjnego i na jego koszt.
W przypadku działań zamkniętego użycia GMO zaliczonych do I i II kategorii
zagrożenia zgodę można wydać na wniosek złożony przez użytkownika GMO
reprezentującego kilka jednostek funkcjonujących w ramach jego struktur,
prowadzących ten sam typ badań i rodzaj działalności w zakresie GMO. Składany
wniosek powinien zawierać wszelkie informacje o których mowa w art. 21 ustawy o
GMO, a informacje w nim przedstawione muszą zawierać opis typu badań i rodzaju
działalności w zakresie GMO.
Minister odmawia wydania zgody na III i IV kategorie działania jeżeli istnieją
uzasadnione powody do przypuszczeń, iż przewidziane zabezpieczenia nie stanowią
wystarczającej gwarancji uniknięcia poważnych lub niemożliwych do naprawienia
skutków awarii, lub też możliwość takiej awarii w związku z zamierzonym sposobem
zamkniętego użycia GMO przekracza granice dopuszczalnego ryzyka.
Zgodnie z art. 25 ustawy, jeżeli przemawia za tym szczególnie ważny interes
społeczny związany z potrzebą ochrony zdrowia ludzi i środowiska, w
szczególności z zagrożeniem pogorszenia stanu środowiska, w zgodzie na zamknięte
użycie GMO, zaliczane do III i IV kategorii, ustanawiane jest zabezpieczenie
roszczeń z tytułu możliwości wyrządzenia szkody. Formę i wielkość zabezpieczenia
roszczeń, określa się w zgodzie na zamknięte użycie GMO. Zabezpieczenie może
mieć formę depozytu, gwarancji bankowej lub polisy ubezpieczeniowej.
Użytkownik GMO zgodnie z art. 35 ustawy o GMO obowiązany jest do prowadzenia
systematycznej ewidencji i dokumentacji prowadzonych działań i przechowywania
jej przez okres co najmniej pięciu lat od ich zakończenia.
Zgodę na zamknięte użycie GMO cofa się gdy:
-
użytkownik GMO narusza przepisy ustawy,
-
użytkownik GMO nie usunął w wyznaczonym terminie, stanu faktycznego lub prawnego
niezgodnego z przepisami prawa,
-
istnieją uzasadnione powody do przypuszczeń, iż przewidziane zabezpieczenia nie
stanowią wystarczającej gwarancji uniknięcia poważnych lub niemożliwych do
naprawienia skutków awarii,
-
możliwość takiej awarii w związku z zamierzonym sposobem zamkniętego użycia GMO
przekracza granice dopuszczalnego ryzyka.
Wydanie zgody, odmowa wydania i cofnięcie zgody następuje w drodze decyzji
administracyjnej z natychmiastowym wykonaniem.
Ponowienie przez tego samego użytkownika zamkniętego użycia GMO zaliczonego do I
i II kategorii zagrożenia, dokonywane w tym samym miejscu i warunkach nie wymaga
ponownej zgody na zamknięte użycie GMO z zastrzeżeniem art.24.2 (24 ust.2 – „W
przypadku stwierdzenia, że działanie zostało zaliczone do niższej kategorii
zagrożenia, niż kategoria do której w świetle zgromadzonej dokumentacji winno
być zaliczone, można zażądać od użytkownika zmiany zaliczenia do kategorii
działań”).
O planowanym ponowieniu zamkniętego użycia GMO jw. użytkownik powiadamia
Ministra w terminie
dwóch miesięcy przed planowanym użyciem w odniesieniu do działania zaliczonego
do I kategorii, trzech miesięcy dla działania zaliczonego do II kategorii.
Powiadomienie powinno mieć formę wniosku o wydanie zgody na zamknięte użycie GMO.
Wydana zgoda wpisywana jest do Rejestru Zamkniętego Użycia GMO.
Rejestr jest jawny, a wgląd do rejestru jest zwolniony z opłat.
Zamknięte użycie GMO: